Loading...

środa, 1 kwietnia 2009

Lewica-Prawica - wachlarz ideologii politycznych

Jak spójnie przekazać wiedzę o ideach politycznych; takich jak liberalizm, konserwatyzm itp. i pogodzić to z podziałem na lewicę i prawicę?

Nawiasem mówiąc podział lewica-prawica datuje się od czasów rewolucji francuskiej, gdy na lewo od króla Ludwika XVI w Zgromadzeniu Narodowym siedzieli radykalni jakobini i żyrondyści, a na prawo tzw. feuillanci - obrońcy status quo bądź zwolennicy powolnych reform. Co byłoby, gdyby jakobini siedzieli wówczas na prawo od monarchy? Dziś prawica kojarzy na się też z "prawem" (cytat z E. von Kuehnelta-Leddina: "the Right is always right").

Na zajęciach z Konserwatyzmu-Liberalizmu-Socjalizmu rysuję studentom mniej więcej taki liniowy wykres:

LEWICA-PRAWICA (DEMOKRACJA-MONARCHIA), czyli:

*komunizm-socjalizm-socjaldemokracja-demokratyczny liberalizm-konserwatywny liberalizm-konserwatyzm ewolucyjny-konserwatyzm tradycjonalistyczny

*komunizm (Meslier, Morelly) - radykalna egalitarna inżynieria społeczna zrealizowana
*socjalizm (Owen, Marx) - radykalna egalitarna inżynieria społeczna realizowana
*socjaldemokracja (np. Olof Palme) - socjalizm w warunkach demokratycznych, czyli ewolucyjny
*demoliberalizm (Paine, Mill, Paul Johnson) - walka o wolność (libertas "pozytywną", tzn. reprezentację ludu we władzach)
*konserwatywny liberalizm (Tocqueville, Spencer) - walka o "wolność negatywną" - wytchnienie od ingerencji władz w życie codzienne obywateli
*konserwatyzm ewolucyjny (Burke) - akceptacja porządku porewolucyjnego przy jednoczesnej dbałości o resztki dawnej tradycji i prawicowych wartości (autorytet, religia, tradycja)
*konserwatyzm-tradycjonalizm (de Maistre, Kuehnelt-Leddin) - walka o przywrócenie dawnego ładu (ancien regime'u)

wykres nie obejmuje nacjonalizmu; ponieważ do tej ideologii nawiązywała i lewica (jakobini, Hitler) i prawica (np. Franco), ani liberalizmu (Hayek, Mises) -interwencjonizmu (Keynes), czyli wykresu idei ekonomicznych; ponieważ bywali w dziejach socjaliści akceptujący wolny rynek, jak i konserwatyści-protekcjoniści handlowi ("sojusz żyta i żelaza" w Niemczech po zjednoczeniu 1870 r.). Nie obejmuje też anarchizmu; gdyż może być on lewicowy i komunizujący, bądź prawicowy (libertarianizm, anarchokapitalizm)

Ale można by także ułożyć zupełnie inny wzór, np. w sieci znalazłem następujące:

http://images.google.pl/images?hl=pl&q=antysocjal%20liberalizm%20konserwatyzm&lr=&um=1&ie=UTF-8&sa=N&tab=wi

wg. Friedricha Augusta von Hayeka przeciwieństwem liberalizmu jest totalitaryzm, a demokracji - tyrania (czyli reżym autorytarny).

Można być liberałem-monarchistą (np. B. Constant, A de Tocqueville) lub liberałem-demokratą. Liberalizm wydaje się sprzeczny w wielu sprawach zarówno z monarchizmem jak i z demokratyzmem.

Najciekawsze, że takie modele pozwalają się zorientować w prawicowości i lewicowości nawet polityków np. XVII-wiecznych !

3 komentarze:

słowi_Anka pisze...

Jak pan magister ocenia poniższy test? http://www.euprofiler.eu/page/1

Piotr Napierała pisze...

bardzo ciekawe dobrze że ktoś zrobił coś takiego, teraz każdy bedzie wiedział na co głosuje :-)

słowi_Anka pisze...

Albo każdy zobaczy, ze program swoja, a praktyka polityczna swoją drogą...