Loading...

poniedziałek, 25 lipca 2011

Jan Harwas (zm. 1944) - brat mojego dziadka, członek Francuskiego Ruchu Oporu

Jan Harwas (ur. 1908 lub 1909 r. w Westfalii, prawdopodobnie w Hagen, zm. w sierpniu 1944 r. w Lyonie) - polski socjolog, filozof i filolog klasyczny, członek Francuskiego ruchu oporu, starszy brat andragoga i oficera WP Edmunda Harwasa (1912-1996).


Jan Harwas w drugim rzędzie, drugi od prawej.


Edmund Harwas urodził się w Westfalii, ponieważ jego rodzice zostali wcześniej przesiedleni w głąb Rzeszy. Po powrocie z Niemiec w 1918, rodzina zamieszkała w Rogoźnie Wielkopolskim. Tam Jan Harwas chodził do szkoły elementarnej i gimnazjum klasycznego im. Przemysława. Na Uniwersytecie Poznańskim studiował filologię klasyczną i socjologię pod kierunkiem prof. Floriana Znanieckiego. Po obronieniu pracy magisterskiej, napisał rozprawę o Plotynie, lecz przewód doktorski przewała wojna. W latach 1939-1940 był referentem oświatowym Związku Polaków w Lille. Jako sekretarz redakcji pisywał w: "Żołnierzu Polskim we Francji".



Potem wykładał łacinę w Liceum Polskim w Villard-de-Lans i kierował grupą uczniów-harcerzy. W tych latach doknał przekładu dzieła Jacquesa Maritaina: Humanisme intégral z 1936 roku, jako "Humanizm integralny". Zajmował sie nadal filozofią starożytną, a zwłaszcza neoplatonizmem. Napisał objaśnienia do Les Orphiques Pierre'a Emmanuela. Działał we Francuskim Ruchu Oporu. uczestnik walk w Alpach, na płaskowyżu Vercors w grupie FTP-MOI (Wolni Strzelcy i Partyzanci Emigracyjnej Siły Roboczej) z La Mure spod Grenoble od 9 czerwca do 5 sierpnia 1944 roku.

W sierpniu 1944 Jan Harwas został schwytany i rozstrzelany przez Ukraińców z Waffen SS pod Lyonem (w Lyon-Bron) strzałem w tył głowy. Miało to miejsce dokładnie dzień przed wyzwoleniem Lyonu przez aliantów, miejsce egzekucji odnaleziono dzięki ogrodnikowi, który widział całe zdarzenie z ukrycia. Do rozstrzelania użyto kuli dum-dum, wiec identyfikacja zwłok była bardzo trudna (z głowy pozostała tylko dolna szczeka). Do jego aresztowania doszło po nieudanej akcji przygotowania lotniska w Bron dla desantu szybowców alianckich. O tym, że lądują szybowce niemieckie a nie alianckie, partyzanci zorientowali się dopiero po tym, jak wysypali się z nich Niemcy. Wtedy zginęło wielu uczniów Liceum którzy także działali w Resistance, Jan Harwas wraz innym profesorem Liceum, ukrywał się w pobliskiej jaskini przez trzy dni siedząc po pas w wodzie. Później ukrywając się dotarli do karczmy, w której zostali aresztowani przez Niemców w wyniku donosu karczmarza.

Jan Harwas pozostawił żonę Janinę Lesińską-Harwas i troje dzieci.


Źródła:

* Polski słownik biograficzny, t. IX Ossolineum Wrocław/Warszawa/Kraków 1960-1961, s. 302. Autor hasła: Z.S. Zaleski.

* Ryszard Urbański-Korż, "Edmund Harwas -filozof, pedagog społeczny, andragog (1912-1996)", [w:] Studia Edukacyjne Nr 3/1997, Poznań 1998.ISBN 83-232-0856-5 (o jego bracie Edmundzie)

*Strona Stowarzyszenia byłych żołniezry 1 Armii Francuskiej Ren i Dunaj:
http://www.renidunaj.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=16&Itemid=45&6615b2800e3f55757de5325de2899c7b=78806ae59f05e71a63500f334f685a4e

*Pensionnaires de l'hôtel du Parc:
http://www.lycee-polonais.com/documents/pdf/Pensionnaires-de-hotel-du-parc.pdf

*Karol Obidniak, Józef Wedrychowski, Goście Hotelu Du Parc, Villard-de-Lans 1956.
*Karol Obidniak, Józef Wedrychowski, Pensionnaires de l'hôtel du Parc, Villard-de-Lans 2009.





A to mój dziadek Edmund Harwas:

Tym razem o nieco młodszej historii. Artykuł tylko częsciowo mojego autorstwa (http://pl.wikipedia.org/wiki/Edmund_Harwas)

Edmund Harwas (ur. w 23 grudnia 1912 w Hagen, zm. 27 kwietnia 1996 w Poznaniu) – filozof, pedagog społeczny, andragog, docent UAM, czołowy specjalista z dziedziny oświaty dorosłych i kierownik zakładu na UAM zajmującego się ta problematyką, uczestnik kampanii wrześniowej, ojciec Barbary Harwas-Napierały.



Syn Jana Harwasa, urzędnika pocztowego i jego żony Franciszki. Był młodszym z ich dwóch synów. Jego starszy brat Jan Harwas zginął rozstrzelany przez Niemców w sierpniu 1944, jako działacz francuskiego podziemia – Resistance.

Edmund Harwas urodził się w Hagen w 1912, ponieważ jego rodzice zostali wcześniej przesiedleni w głąb Rzeszy. Po powrocie z Niemiec w 1918, rodzina zamieszkała w Rogoźnie Wielkopolskim. Tam Edmund Harwas chodził do szkoły elementarnej i gimnazjum klasycznego im. Przemysława. W 1930 roku zdał maturę i zapisał się na Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Poznańskiego. Jeszcze przed wojną (1936) obronił pracę magisterską z nauk filozoficznych. W latach 1938-1939 studiował pedagogikę na Wydziale Prawno-Ekonomicznym. W styczniu 1939 podjął pracę psychotechnika w Pracowni Psychotechnicznej DOKP w Poznaniu.

Jako podporucznik rezerwy (Korpus Oficerów Rezerwy 58. PP w Poznaniu) powołany został w sierpniu 1939 roku do służby wojskowej i walczył w kampanii wrześniowej. Został otoczony przez oddział oberleutnanta Wernera. Dostawszy się do niemieckiej niewoli (31 września 1939), trafił do obozu jenieckiego dla polskich oficerów w Oflagu VII-A-Murnau, w bawarskim miasteczku Murnau am Staffelsee, skąd uwolniła go 23 kwietnia 1945 3. Armia Amerykańska gen. Pattona. Po uwolnieniu przebywał jeszcze rok we Francji, będąc oficerem w Polskich Kompaniach Wartowniczych przy armii USA w Reims. Musiał dostać od amerykanów służbowego kierowcę, którym był jak to było w zwyczaju US Army murzyn, ponieważ próba samodzielnej jazdy jeepem skończyła się wjechaniem w szopę. Wówczas mało który polski oficer umiał dobrze prowadzić samochód.


Edmund Harwas (pierwszy od prawej) w Polskich Służbach Wartowniczych - Niemcy 1946 r.

W zakresie andragogiki E. Harwas wydał cenioną pracę Kształcenie dorosłych a społeczny system wychowania (1959), oraz ok. 50 rozmaitych artykułów, rozpraw i recenzji publikowanych w czasopismach krajowych i zagranicznych. W pracy Kształcenie dorosłych a społeczny system wychowania E. Harwas zauważył, ze zrozumienie pewnych dyscyplin naukowych - matematyki, chemii, niektórych działów geografii, języków obcych nie wymaga doświadczenia życiowego, podczas gdy rozumienie przedmiotów humanistycznych; literatura, historia itd. doświadczenia tego wymaga. Dlatego to właśnie te nauki są szczególnie przydatne dorosłym.

E. Harwas przestrzegał przed przyjmowaniem biologizmu i socjologizmu w pedagogice i postulował kreowanie metod pedagogicznych w zależności od obiektywnych warunków historycznych, politycznych i społecznych. Zwalczał mit o "autonomii wychowania" i "urojeniach niezależnej oświaty" i zwalczał lekceważenie tradycji kulturowych w procesie nauczania.

Niektore prace:

Edmund Harwas, Dorosły jako uczeń
Edmund Harwas, „Przedmiot i zadania pedagogiki muzealnej jako specjalnej dziedziny pedagogiki ogólnej”, [W:] Kazimierz Malinowski (red.), Działalność oświatowa muzeów. Założenia teoretyczne i praktyka, Poznań 1973.
Edmund Harwas. Kształcenie dorosłych a społeczny system wychowania, Poznań PWN 1959. (The Teaching of adults and the social system of education) ASIN: B0018253BU. [1]
Edmund Harwas, Koncepcja człowieka a problem wychowalności dorosłych, [w:] "Oświata Dorosłych" 1970, nr 1.
Edmund Harwas, O kształceniu światopoglądowym i indoktrynacji", "Ruch Pedagogiczny" 1960, nr 2.

1 komentarz:

Bartosz Harwas pisze...

Jan Harwas urodził się dokładnie 7 stycznia 1909 roku